18 februari 2021 | Fysiek gezond | Achtergrond | 4 min. leestijd
In de zomer beschermen we onze huid tegen de UV-straling van de zon. We smeren ons heel de dag royaal in, zoeken regelmatig de schaduw op en beschermen ons gezicht met een hoed of petje. Over de invloed van kou weten we een stuk minder. Wat doet het gure weer precies met onze huid?
Tijdens de wintermaanden heeft onze huid veel te verduren. De koude, droge lucht kan voor heel wat ellende zorgen. Hierover spreken we drs. Ilse Koelemij, dermatoloog bij Mauritskliniek Den Haag. Koelemij behandelt alle voorkomende huidaandoeningen en is gespecialiseerd in huidkanker, dermatochirurgie, spataderen en overmatige transpiratie.

Hoe zit onze huid in elkaar?

Koelemij: ‘De huid is het grootste orgaan van het lichaam en heeft bij een volwassen mens een oppervlakte van anderhalf tot twee vierkante meter. Het gewicht, inclusief het onderhuids bindweefsel, is wel vijftien tot twintig kilo. De huid bestaat uit drie lagen:

  1. De opperhuid: dit is de bovenste laag van je huid. De opperhuid vernieuwt zich continu en beschermt de onderliggende huidlagen. 
  2. De lederhuid: deze bestaat voornamelijk uit bindweefsel. De aanmaak van bepaalde eiwitten in de lederhuid zorgt voor stevigheid en elasticiteit van de huid. Ook bevat de lederhuid aftakkingen van bloedvaten, zenuwen, talgklieren, lymfevaten, zweetklieren en haarzakjes.
  3. Het onderhuids bindweefsel: dit is de diepste huidlaag en bestaat voornamelijk uit vetcellen en grotere bloedvaten. Het heeft een belangrijke functie als warmte-isolerende laag, energie- en opslagplaats en stootkussen.’

Wat is de functie van onze huid?

‘De belangrijkste functies van de huid zijn:

  • Bescherming: tegen allerlei invloeden van buitenaf. Denk aan ziekteverwekkers en UV-straling.
  • Tast: in de lederhuid liggen verschillende zenuwen. Hierdoor kun je druk, warmte, kou en pijn voelen.
  • Temperatuurregulatie: in de huid bevinden zich zweetklieren en bloedvaten die enorm belangrijk zijn bij het afkoelen van je lichaam.
  • Stofwisseling: UV-straling op je huid zorgt voor een chemische reactie waardoor je vitamine D aanmaakt. Daarnaast wordt er vet opgeslagen in het onderhuids bindweefsel om dit later te kunnen omzetten in energie.’

Wat gebeurt er in de winter met onze huid?

‘In de winter kun je merken dat je huid droger is. Het kan jeuken, schilferen en ruw aanvoelen. Dit komt door de lage luchtvochtigheid in de wintermaanden. Hoe kouder de lucht, hoe minder vocht deze kan vasthouden. Als deze lucht wordt opgewarmd door bijvoorbeeld de verwarming, kan deze meer water opnemen. Dit vocht wordt uit de huid gehaald. De droge lucht om ons heen trekt als het ware het vocht uit onze huid. Hierdoor kun je last krijgen van een typische ‘winterhuid’: droge handen, schrale lippen, ruwheid, jeuk, bultjes, schilfers of zelfs pijnlijke plekken. Mensen die al last hebben van huidaandoeningen zoals eczeem of rosacea krijgen hier in de winter vaak nóg meer last van.’ 

Zijn zomerse omstandigheden beter voor je huid? 

‘Bij warm weer is de luchtvochtigheid hoger en is de huid over het algemeen minder droog. Vaak hebben mensen met bepaalde huidaandoeningen zoals eczeem hierdoor minder klachten. Ook kan UV-straling een gunstige invloed hebben op huidaandoeningen als eczeem en psoriasis. Daarentegen kan de toegenomen transpiratie de huid irriteren en het eczeem verergeren. De sterkere UV-straling kan weer voor zonneallergie en verbranding zorgen. Zomer of winter: beide hebben zowel voor- als nadelen voor je huid. Belangrijk is om er altijd goed voor te zorgen.’ 

Tips van dermatoloog Ilse Koelemij voor goede huidverzorging in de winter

  1. Douche niet te lang en niet te warm. Water – vooral heet water – droogt je huid enorm uit. Douche daarom met lauw water en probeer er niet elke dag onder te stappen. En als je doucht of baddert: gebruik een neutrale olie in plaats van zeep. Zeep droogt je huid erg uit. Olie laat daarentegen een verzorgend, vettig laagje achter waarmee je je huid beschermt tegen het verdampen van vocht.
  2. Hydrateer je huid met een vocht inbrengende zalf. Doe dit vooral na het douchen: dan neemt je huid het beste vocht op. Gebruik bijvoorbeeld een vette zalf of olie. Voor extra droge plekken kun je een speciale zalf gebruiken.
  3. Geef je handen extra liefde. Je handen zijn namelijk gevoelig voor kou. Ze kunnen rood, ruw en schraal worden en er kunnen pijnlijke kloofjes ontstaan. Smeer ze regelmatig in met een vette handcrème, zeker na het handen wassen of desinfecteren. Handig is om altijd een tube bij je te dragen.
  4. Vergeet je lippen niet in te smeren. De huid van je lippen bevat weinig talgkliertjes, waardoor ze erg gevoelig zijn voor vocht en kou. Smeer ze regelmatig in met een verzorgende lippenbalsem en lik er vooral niet aan als ze droog zijn. Speeksel droogt namelijk enorm uit en neemt bij verdamping het vocht mee uit je lippen.
  5. Bescherm je huid tegen directe wind en kou. Kleed je warm aan als je naar buiten gaat, draag handschoenen en bescherm je gezicht met een muts en sjaal. Schijnt het zonnetje en/of ga je voor langere tijd naar buiten? Breng dan een zonnebrandcrème aan om je huid te beschermen tegen UV-straling.

Helpen deze tips niet en blijf je last houden van een droge en/of geïrriteerde huid? Neem dan contact op met je huisarts. Wanneer de huisarts het noodzakelijk vindt, kan hij/zij je doorverwijzen naar een dermatoloog. 

Wist je dat extreme kou ook helend kan werken? Kom alles te weten over cryotherapie: drie minuten in je ondergoed in een cabine bij een temperatuur van -110 °C.